praca z dziećmi

Praca z dziećmi w gabinecie dietetyka. Najważniejsze zasady.

Zmiana nawyków żywieniowych u dzieci i młodzieży to nie jest łatwy temat. Praca z dziećmi w gabinecie dietetyka to coraz częściej pojawiające się wyzwanie dla specjalisty. Jakimi zasadami warto się kierować i o czym pamiętać, jeśli pracujemy z rodziną?

Zmiana i kształtowanie zdrowych nawyków u dzieci

Praca z systemem

Zmiana nawyków żywieniowych u dziecka wymaga współpracy z rodzicami, obojgiem z nich. Dzieci uczą się obserwując poprzez modelowanie, powtarzanie tego co robią „modele” czyli osoby, z którymi spędzają najwięcej czasu. To dlatego na początku dzieci papugują rodziców, a kiedy zaczynają swoją przygodę przedszkolno-szkolną naśladują rówieśników. Właśnie z tego powodu ważne jest jednolite zachowanie i pokazywanie dziecku, że pewne nawyki dotyczą wszystkich domowników. Zapobiega to szantażom i szukaniu kontrargumentów. Jednak ważna jest w tym również…

Konsekwencja

Dobro i zdrowie dziecka jest dla rodziców najważniejszą z wartości, dlatego każde z opiekunów musi być konsekwentne, ale i zaangażowane. Często to mama „pracuje” nad zmianą nawyków dziecka, jedząc tak jak ono, starając się zrezygnować ze słodyczy, czy wprowadzić więcej ruchu. To wspaniale, takie wsparcie pomaga zaakceptować nowe zasady, ale i pokazuje dziecku, co jest ważne w naszej rodzinie. Niestety dla zachęcania do aktywności przez mamę, kontrargumentem dziecka jest: „ale tata nie ćwiczy”. Konsekwentnie wprowadzajmy zmiany, nawet niewielkie, ale dotyczące każdego z domowników. Każdemu wyjdzie to na zdrowie, a dziecko przekona do tego, że warto. Nie bez powodu aktywne dzieci najczęściej mają aktywnych rodziców, a ich motywacja do ruchu nie słabnie z czasem, bo znają tylko taki styl życia.

Małe kroki

Dla dzieci, które nie miały ograniczeń dotyczących niezdrowych i słodkich produktów, zmiana czy ograniczenie ich przychodzi z dużą trudnością, dlatego musimy wykazać się cierpliwością i zachęcać do małych zmian. Zamiast rezygnowania ze słodyczy, ograniczenie lub wprowadzenie zamienników, szukanie alternatyw dla ulubionych, kalorycznych potraw, zachęcanie do takiej aktywności, jaka odpowiada dziecku. Wiedza dietetyka może pomóc rodzicom zaprojektować plan nowych zasad. Mówi się o tym, że dzieci nie powinno się odchudzać, ale zachęcać do jedzenia zdrowej i większej aktywności fizycznej. Wszystkie rozwiązania nie muszą opierać o ruch i ćwiczenia, warto wspierać dziecko w szukaniu zainteresowań i pasji, które będzie mogło rozwijać, a co za tym idzie oderwać się o telewizora i komputera w parze z przekąskami.

Daj wybór

Zmuszanie do jedzenia potraw, bo „są zdrowe” prowadzi do efektu odwrotnego do zamierzonego. Nikt kto jest zmuszany i przekonywany, nie ma większej ochoty do zrobienia czegoś, a taki jest sposób większości rodziców. Wynika on oczywiście z troski o urozmaicenie diety i dostarczenie odpowiednich składników. Zgadzam się to ważne, ale tak samo ważny jest sposób w jaki zachęcamy do nowych, nielubianych produktów. Zamiast jednej możliwości, zaproponuj dwie opcje do wyboru. Dziecko zamiast grymasić, że nie chce nic, zajmie się decydowaniem, co woli. Będzie miało poczucie, że ta czynność zależy od niego. Poczucie sprawstwa i decyzyjności to bardzo ważne cechy, które powinny być rozwijane od małego. Zmuszanie do jedzenia zamiast spełniać funkcje karmienia, prowadzi do zaburzonych relacji z jedzeniem, rezonuje nawet w dorosłości, kiedy nie wiedzieć czemu nie potrafimy przekonać się do jedzenia brokuła.

Nadmiar zaangażowania i uwagi

Problemom z jedzeniem często towarzyszy nadmierna uwaga rodziców, oczywiście z troski o zdrowie dziecka. Im więcej namawiania i uwagi, tym większe prawdopodobieństwo, że dziecko wykorzysta sytuację, by zwlekać jeszcze bardziej lub wykorzystywać szantaż, skoro i tak nie mogą odejść od stołu. A rodzice i tak lubią stosować szantaż dotyczący zabawy, oglądania telewizji po jedzeniu, a co gorsza szantażu emocjonalnego związanego z „zasmucaniem mamusi”. Takie działanie prowadzi do powielania takiego schematu w dorosłości, kiedy córka kojarzy odmawianie jedzenia z zasmucaniem rodzica.

Cierpliwość po stronie rodzica

Szantaże, krzyki, przetrzymywanie przy stole, a czasem szarpanie, to formy przemocy, które zostają przez dziecko wdrukowane powodując niechęć lub wstręt do produktów. Przypomnij rodzicowi, że dziecku również powinien okazać szacunek względem jego preferencji smakowych, nie każdy musi lubić to samo i w takiej samej formie. Owszem, nierzadko jedzenie wlecze się niemiłosiernie, kiedy dziecko grzebie w talerzu, a rodzicowi brakuje cierpliwości. Jednak wtedy warto zastanowić się co jest powodem takiej sytuacji?

  • Czy dziecko nie je, bo nie ma apetytu?
  • Czy dziecko nie je, bo nie ma apetytu, ponieważ je zbyt wiele słodkich przekąsek?
  • Czy mu nie odpowiada smak, zapach, tekstura?
  • Czy czuje się zmuszone, bo nie dano mu wyboru spośród kilku opcji?
  • Czy czuje się zmuszone i inaczej niż pozostali traktowane, ponieważ tylko ono musi zjeść jakiś produkt?
  • Czy dziecko nie je, bo przez cały czas stoi nad nim opiekun, wyliczając kolejne kęsy?

Alternatywny sposób przygotowania

Dzięki zaangażowaniu specjalistów dietetyków możliwe jest zaproponowanie rodzicom i dzieciom nowe, inne, urozmaicone sposoby na przygotowanie potraw i wykorzystanie produktów. Racuszki, kotleciki, kuleczki, kolorowe kanapki. Współpraca z dietetykiem powinna się opierać o edukację i pokazywanie wyżej wymienionych zależności, szukania powiązań ewentualnych problemów żywieniowych z sytuacją rodzinną, ale też szukania alternatywnych sposobów na przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów. Niestety rodzice często czują się zagubieni, ale również nie mają wiedzy jako takie problemy rozwiązywać. Wsparcie i uspokojenie rodzinnych nastrojów bez poczucia zawodu i poczucia winy u rodzica to zadanie stawiane specjaliście w pracy z rodziną.

Współpraca dietetyka z rodziną jest wyzwaniem podwójnym, ponieważ trzeba dobrze poznać kilka osób, cały system rodzinny i znaleźć dobrze dostosowane rozwiązania, udzielić odpowiedniego wsparcia rodzicom często zbyt zaangażowanym lub wręcz przeciwnie – zrzucającym odpowiedzialność na dzieci. Oczywiście zupełnie inną i wymagającą indywidualnych rozwiązań sprawą są problemy z karmieniem, gryzieniem czy wybiórczość pokarmowa, gdzie często warto zaangażować również innych specjalistów.
 
 Zapraszam do uczestnictwa w wyzwaniu – 4 dni ze wskazówkami do pracy dziećmi w ramach kształtowania  oraz zmiany nawyków żywieniowych na moim instagramowym profilu. Codziennie w IG stories znajdziesz slajdy dotyczące wskazówek do pracy z dziećmi i zasady jakimi powinna się kierować rodzina starając się zmieniać lub wprowadzać nawyki dotyczące jedzenia. 
Dołączysz? Zaczynamy w poniedziałek!

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat pracy z dziećmi z perspektywy psychodietetycznej, zapraszam na 10 tygodniowy E-kurs psychodietetyczny. Sprawdź plan kursu i dołącz! Startujemy 23 listopada.

Anna Paluch

Jestem psychologiem, psychodietetykiem, specjalistą ds. żywienia, trenerem w Psychologia w Polsce, właścicielką Gabinetu Psychodietetycznego Flow by Ania, autorką projektu “80 dni dookoła zdrowia”, E-kursów "Zaprojektuj Swój Zdrowy Styl życia", czy "Psycho dla dietetyka" ale przede wszystkim lubię i chciałabym inspirować do wprowadzania zmian w swoim stylu życia. Na zdrowie należy patrzeć całościowo i naprawdę trwałe i skuteczne efekty to wynik działań w wielu obszarach. Jednak te kroki są małe i bezbolesne, w ten sposób budują nasze nawyki i zostają z nami na dłużej w przeciwieństwie do szybkich rozwiązań i restrykcji. Szukanie sposobów dzięki narzędziom psychologicznym jak i dietetycznym w podnoszeniu jakości naszego życia jest moją pasją.
Anna Paluch

Latest posts by Anna Paluch (see all)